Семінар- практыкум для педагогаў «Арганізацыя адукацыйнага працэсу з выхаванцамі ў летні перыяд»
Автор: Загадчыца Грыбок Т. І.
Мэта: павышэнне ўзроўню прафесійнай кампетэнтнасці педагогаў па пытаннях арганізацыі летняга перыяду; павышэнне ўзроўню аналітычнай дзейнасці выхавальнікаў, матэвацыя педагагічных работнікаў да пошуку новых эффектыўных формаў арганізацыі дзейнасці з дзяцьмі ў летні перыяд.
Задачы: Актуалізаваць і сістэматызаваць веды педагогаў па пытаннях арганізацыі летняга перыяду; садзейнічаць развіццю прафесійных якасцяў, стварыць умовы для абмену меркаваннямі; стымуляваць развіццё ініцыятывы і творчасці.
Матэрыял і абсталяванне: мультымедыйная сістэма; лісты з выявай незапоўненай схемы напрамкаў работы з дзецьмі ў летні перыяд; лісты паперы; каляровыя алоўкі; мальберт; ватман з выявай камп’ютара і вурны; смайлікі па колькасці удзельнікаў.
Падрыхтоўчая работа: арганізацыя выстаўкі вучэбных выданняў па арганізацыі работы з выхаванцамі ў летні аздараўленчы перыяд; правядзенне аператыўнага кантролю па падрыхтоўцы да летняга перыяду; вывучэнне нарматыўных дакументаў.
Ход мерапрыемства
Тэарытычная частка
Вядучы. Добры дзень, паважаныя калегі! Сённяшняя наша сустрэча прысвечана асаблівасцям арганізацыі летняга перыяду ва ўстанове дашкольнай адукацыі. Для пачатку, я нагадаю вам пра асаблівасці арганізацыі здароўезберагальнага адукацыйнага працэсу ў летні перыяд. ( Дадатак 1. Інструктыўна -метадычнае пісьмо Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь “Аб арганізацыі дзейнасці устаноў адукацыі, рэалізуючых адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі, адукацыйную праграму спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, адукацыйнай праграмы спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі для дзяцей з інтэлектуальнай недастатковасцю, у летні аздараўленчы перыяд”)
Практычная частка.
Вядучы. А зараз мы з вамі больш падрабязней астановімся на прыярытэтгных накірунках адукацыйнага працэсу з выхаванцамі ў летні перыяд.
Прапаную правесці практычную частку у форме квэст-гульні “Падарожжа ў лета” (Паколькі наша установа малакамплектая і ў ёй толькі адна рознаўзроставая группа, то мы мы будзем працываць адной камандай. За кожнае правільна выкананае заданне будзем атрымліваць пазл, а у канцы паглядзі, што у нас атрымаецца)
1-шы прыпынак “Запоўні схему”
Мэта: сістэматызацыя ведаў выхавацеляў дашкольнай адукацыі аб напрамках работы з выхаванцамі ў летні перыяд.
Педагогам даецца ліст з незапоўненай схемай прыярытэтных напрамкаў работы з выхаванцамі ў летні перыяд. На выкананне задання адводзіцца 3 хвіліны, пасля чаго педагог прадстаўляе свой варыянт запаўнення схемы. Пасля адказа, на экране адлюстроўваецца запоўненая схема.
(З заданнем вы справіліся і атрымліваеце пазл)
2-гі прыпынак “Адправімся на прагулку”
Мэта: удасканальванне ведаў выхавацеляў дашкольнай адукацыі па арганізацыі і правядзенні пешых прагулак-паходаў за тэрыторыю ўстановы дашкольнай адуккацыі.
Педагогам прапануецца распрацаваць план-канспект пешай прагулкі-паходу за тэрыторыю ўстановы і пералічыць патрабаванні да арганізацыі і правядзення пешых прагулак-паходаў за тэрыторыю ўстановы дашкольнай адукацыі (На экране адлюстроўваецца прыкладная схема складання плана пешай прагулкі-паходу. Праз 10 хвілін педагогі прадстаўляюць свае адказы, вядучы дапаўняе, удакладняе адказ.)
Патрабаванні да арганізацыі і правядзення пешых прагулак-паходаў за тэрыторыю установы дашкольнай адукацыі: прагулка-паход арганізуецца толькі пасля ўважлівага вывучэння маршруту, падбору яго зместу. Дарослыя павінны: добра ведаць ягады, грыбы, расліны дадзенай мясцовасці для фармавання ўяўленняў дзяцей і ў мэтах іх бяспекі; улічваць індывідуальныя і фізічна магчымасці дзяцей (рух павінен быць у пэўным рытме, раўнанні на самага слабога ўдзельніка паходу, хадзба не павінна быць аднастайнай); вызначыць аптымальнае спалучэнне рознага роду фізічных нагрузак з адпачынкам, улічваючы ўмовы мясцовасці; ведаць і выконваць правілы дарожнага руху. Загадзя неабходна: прадумаць адзенне дзяцей (яно павінна быць зручным, адпавядаць надвор’ю): кеды або красоўкі, майкі, шорты, галаўныя ўборы, гольфы; правесці з дзецьмі гутарку аб правілах паводзін падчас руху і ў працэсе зносін з аб’ектамі прыроды; узгадніць план і маршрут загадчыкам; апавясціць бацькоў аб часе правядзення паходу; даведацца пра прагноз надвор’я на дзень паходу; сфарміраваць змест аптэчкі, даведацца правілы карыстання ёю. Да кожнага паходу складаецца канспект, у якім паказваецца: месца правядзення, час адпраўлення, працягласць прагулкі. Усе маршруты пранумароўваюцца. Абавязкова адзначаюцца небяспечныя ўчасткі дарогі і месцы для прывалаў (славесна, з дапамогай умоўных абазначэнняў). Адзначаецца працягласць маршруту (адлегласць паміж прываламі) і яго працягласць па часу.
План правядзення пешых прагулак па маршруце складаецца прыкладна па наступнай схеме:
- дата правядзення,
- тэма (або аб’екты назірання),
- мэта,
- кароткае апісанне маршруту з адзнакай прывалаў і зместу дзейнасці на іх),
- адзнака аб выніках правядзення мерапрыемства.
Дзейнасць дзяцей на прывалах можа ўключаць у сябе:
- назірання за аб’ектамі прыроды,
- дыдактычныя, рухомыя гульні,
- чытанне мастацкай літаратуры, разгляд ілюстрацый,
- эксперыментальную і практычную працу;
- фарміраванне ўменняў арыентавацца на мясцовасці і інш.
(Педагогі атрымліваюць 2 пазл)
3-ці прыпынак “Вопытна-эксперыментальная дзейнасць
Мэта: павышэнне прафесійнага узроўню педагогаў па арганізацыі і правядзенні вопытна-эксперыментальнай дзейнасці з выхаванцамі установы на метыяралагічнай пляцоўцы.
Вядучы.Наступіла лета. Чым заняць дзіця, калі ў яго зьявілася так шмат вольнага часу? Як зацікавіць дапытлівага маляняці нязвыклай гульнёй? Як гуляць не толькі з цікавасцю, але і з карысцю, не выкарыстоўваючы пры гэтым складаных і дарагіх цацак?
У дзіцячым узросце вядучым відам дзейнасці з’яўляецца не толькі гульня, як гэта прынята лічыць, а ў большай частцы эксперыментаванне.
Эксперыментаванне спрыяе фарміраванню ў дзяцей пазнавальнай цікавасці, развівае назіральнасць. У дзейнасці эксперыментавання дзіця выступае як своеасаблівы даследнік.
У працэсе эксперыментавання выхаванец атрымлівае магчымасць задаволіць уласцівую яму дапытлівасць, знайсці адказ на мноства пытанняў, якія цікавяць: Чаму? Навошта? Як? Што будзе, калі?
Непасрэдны кантакт дзіцяці з пяском, вадой, паветрам, прадметамі ці матэрыяламі, элементарныя доследы з імі дазваляюць спазнаць іх уласцівасці, якасці, магчымасці, абуджаюць дапытлівасць, жаданне пазнаць больш, узбагачаюць яркімі выявамі навакольнага свету. У ходзе эксперыментальнай дзейнасці выхаванец вучыцца назіраць, разважаць, параўноўваць, адказваць на пытанні, рабіць вывады, устанаўліваць прычынна-выніковыя сувязі, выконваць правілы бяспекі.
Гульні з пяском пазітыўна ўплываюць на эмацыйнае самаадчуванне дзяцей і з’яўляюцца выдатным сродкам для пазнавальнай актыўнасці.
Гульні ў пясочніцы — гэта выдатнае асяроддзе для працы з дзецьмі, якое развівае. Яны насычаны рознымі эмоцыямі (захапленнем, здзіўленнем, радасцю), дазваляюць ствараць сімвалічныя выявы, якія адлюстроўваюць непаўторны ўнутраны свет дзіцяці. Пясок — выдатны матэрыял для гульняў: можна маляваць, будаваць масты, замкі, рыць каналы. Дзеці знаёмяцца з уласцівасцямі пяску, спасцігаюць прыёмы будаўніцтва з яго, вучацца дзейнічаць з вадой. У выніку ў іх развіваюцца творчыя, даследчыя, канструктыўныя здольнасці, эстэтычны густ.
(Педагогам зараней было прапанавана падабраць эксперыменты з пяском, гульні, доследы з вадой, гульні з паветрам)
Вядучы. Я прапаную вам расказаць, якія эксперыменты можна правесці з дзецьмі наступныя эксперыменты, доследы і гульні можна правесці у летам на пляцоўцы з выхаванцамі(дадатак №2)… (Прапановы педагогаў)
Вядучы.Усе доследы і эксперыменты суправаджаюцца прагаворваннем і вылучэннем мноства здагадак, спробамі прадбачыць вынікі, якія чакаюць. Гэта станоўча адбіваецца на ўменні рабіць высновы, даведвацца разнастайныя паслядоўныя сувязі.
Пасля правядзення эксперыментаў у дзяцей узнікае мноства пытанняў, у выніку развіваецца ўменне думаць, разважаць.
Якім жа чынам можна падахвочваць дзяцей да гульняў з пяском, вадой і паветрам, як напоўніць іх дзейнасць цікавым зместам?
Для гэтага неабходна абсталяванне:
Абсталяванне для гульні з пяском, вадой і ветрам.
Для гульні з пяском: пластмасавыя вядзерцы, саўкі, лапаткі, формачкі, грабелькі, падсітак, цацкі, лёгка якія мыюцца (машыны, лялькі), а таксама дадатковыя матэрыялы: дошчачкі, фанерныя трафарэты, якія паказваюць людзей, хаты, знаёмых дзецям жывёл, транспартныя сродкі, дрэвы. Можна прапанаваць для гульні лялечны посуд, кавалкі цыраты, каляровай плёнкі, кавалачкаў рознакаляровага аргшкла, пластмасы (края павінны быць зачышчаны), прыроднага матэрыялу (галінак, каранёў, каменьчыкаў, ракавінак).
Дзецям 5-6 год для арганізацыі канструктыўнай дзейнасці ў пяску прапануюцца драбнейшыя цацкі. Павялічваецца колькасць дадатковага матэрыялу. Гэта могуць быць абрэзкі пластмасавых і гумовых шлангаў, труб рознага дыяметра, кавалкі пенапласту, паралону, шпагату, цэсьмы, каляровага дроту (у абалонцы), а для фармоўкі пяску — пластмасавыя ёмістасці рознай формы і памеру.
Для абыгравання пабудоў з пяску дзеці ўжываюць і вырабы, вырабленыя сваімі рукамі. З гэтай мэтай выкарыстоўваюцца матэрыялы, якія не псуюцца ад вільгаці (паралон, пенапласт, каляровая цырата, дрот і інш.). Напрыклад, дзеці могуць сплесці кілімкі з плёнкі спосабам перапляцення асновы палосамі, зрабіць мэблю для лялек з малочных пакетаў, абклееных паперай, дарожныя знакі, палачкі і шпулькі, звяркоў з паралону.
Буйныя формы полых кубоў, банак без дна, адрэзкаў пластмасавых труб вялікага дыяметра (у дадзеным выпадку форма не пераварочваецца, а здымаецца, паднімаецца ўгару).
Для будаўніцтва ў якасці ўзораў дзецям прапануюць фатаграфіі, ілюстрацыі, малюнкі з выявай розных збудаванняў.
Для гульні з вадой.
Для арганізацыі гульняў дзяцей з вадой на ўчастку выкарыстоўваюцца надзіманыя басейны ці іншыя ёмістасці. Таксама выкарыстоўваюцца плаваючыя цацкі, якія выпускаюцца прамысловасцю: караблі, лодкі, качачкі, рыбкі, кракадзілы. Лейкі, вядзерцы, вадзяныя млыны, пырскалкі, колбачкі, фарбы харчовыя. Сачкі, рознакаляровыя шарыкі, каменьчыкі, лодкі, караблікі — з драўнянай кары, пенапласту, качачкі, рыбкі, жабы — з паралону, плыты з галінак дрэў.
Для гульні з ветрам:
Для арганізацыі гульняў з ветрам — самалёцікі, круцёлкі, флюгеры, парашуцікі, султанчыкі, сачкі для лоўлі ветру, мыльныя бурбалкі, шары, паветраныя змеі, якія лётаюць талеркі, бумерангі.
Абсталяванне для эксперыментавання.
Павелічальае шкло, шалі, пясочны гадзіннік, компас, магніты, розныя пасудзіны з розных матэрыялаў (пластмаса, метал) рознай формы, прыродны матэрыял (каменьчыкі, гліна, насенне, лісце дрэў і г.д.), утылізаваны матэрыял (дрот, тканіна, пластмаса, коркі і г.д.), розныя віды папер, фарбавальнікі, медыцынскія матэрыялы (піпеткі, шпрыцы без іголак, мерныя лыжкі, гумовыя грушы і г.д.)
(Малайцы! Вы атрымліваеце яшчэ адзін пазл)
4-ты прыпынак “Творчасці”
Мэта: удасканальванне ведаў выхавацеляў дашкольнай адукацыі па арганізацыі і правядзенні мастацкай дзейнасці, выкарыстанне нетрадыцыйных метадаў і тэхнік.
Вядучы. Летні перыяд — цудоўны час для развіцця ў дзяцей дашкольнага ўзросту навыкаў творчасці. Бо нездарма дашкольнае дзяцінства — найбольш спрыяльны перыяд для развіцця асобы дзіцяці, яго псіхічных працэсаў, такіх як гаворка, мысленне, памяць, увага, адчуванне і ўяўленне. Дзіцячая творчасць, якая ўяўляе сабой самастойную дзейнасць — гэта імправізацыя, фантазіраванне, стварэнне новага і непаўторнага. У сваёй творчасці дзіця не толькі фантазіруе і развівае сваё ўяўленне, яно спазнае свет, развівае сваю дапытлівасць, цікавасць да ўсяго новага і нязведанага. Творчасць — гэта тое, што закладзена ў чалавеку з дзяцінства, важна толькі ўмела развіваць гэтую ўласцівую чалавечай асобы здольнасць. Арганізаваная дзіцячая дзейнасць у дзіцячым садку прадугледжвае развіццё творчых здольнасцей. Летні час, калі адсутнічае сістэматычная непасрэдна адукацыйная дзейнасць, дазваляе найлепшым чынам арганізаваць дадзеную дзейнасць дзяцей.
Развіццё творчых здольнасцяў дзіцяці — задача дарослых: бацькоў і педагогаў. Разгледзім падрабязней асноўныя метады і прыёмы, пра якія неабходна ведаць дарослым, каб правільна арганізаваць дзіцячую дзейнасць, якая прадугледжвае развіццё творчых здольнасцей дзяцей.
Развівайце дзіцячую дапытлівасць пасродкам назірання за навакольным светам, за зменамі ў прыродзе ўлетку. Зважайце дзяцей на жывёл, птушак, насякомых, на тое, якія змены адбыліся ў нежывой прыродзе. Стымулюйце цікавасць дзіцяці, крытычнае мысленне, якія праяўляюцца ў бесперапынных пытаннях «чаму» і «навошта».
Развівайце творчасць праз развіваючыя гульні, якія садзейнічаюць пошуку дзецьмі новых рашэнняў. Лепшы прыклад такіх гульняў — канструктар і мазаікі.
Актыўна фарміруйце ў выхаванцаў жаданне самастойна маляваць, ляпіць, выразаць з паперы. Выкарыстоўвайце як мага больш нетрадыцыйных форм і падыходаў пры арганізацыі падобных відаў дзейнасці. Гэта можа быць і маляванне пальцамі, адбітак, пластылінаграфія, стварэнне фігур арыгамі. Больш чытайце з дзецьмі, падбіраючы казкі, вершы і апавяданні згодна з узростам і інтарэсамі дзіцяці. Кніга — лепшы сродак развіцця фантазіі і ўяўленні.
Уладкоўвайце пастаноўкі казак, урыўкаў з апавяданняў. Тэатралізацыя — шлях да развіцця эмацыйнага-валявых якасцяў дзіцяці, яго артыстычных здольнасцяў, развіццю гаворкі. Слухайце больш дзіцячых песень і спявайце разам з дзіцем. Уключайце элементы музыкі ў іншыя віды дзейнасці: стаўце класічную (або любую заспакаяльную) музыку, ствараючы з дзіцем вырабы, арганізоўваючы працэс малявання і лепкі, выкарыстоўвайце лагарытмічныя практыкаванні і гульні.
Варта памятаць, што развіццё творчых здольнасцяў дзіцяці, як і працэс выхавання — гэта бесперапынны працэс, і чым лепш будзе арганізавана дзейнасць, накіраваная на развіццё крэатыўнай асобы, тым багацей і ярчэй будзе актыўная дзіцячая дзейнасць, і разам з тым — і асоба самога дзіцяці.
Вядучы. Мы падышлі да наступнага задання гэта калектыўная творчая работа- калаж «Добры дзень, лета!». (Педагогі, выкарыстоўваючы падрыхтаваныя матэрыялы і інструменты, разам выконваюць творчую работу прымяняючы розныя традыцыйныя і нетрадыцыйныя тэхнікі малявання і аплікацыі).
( Малайцы, вы справіліся з заданнем і атрымліваеце яшчэ адзін пазл)
5-ты прыпынак “Наша пляцоўка”
Мэта: сістэматызацыя ведаў выхавацеляў дашкольнай адукацыі аб стварэнню развіваючага асяроддзя на пляцоўцы установы дашкольнай адукацыі.
Вядучы. Дзіцячы сад — гэта другая хата для дзяцей і нам педагогам так хочацца зрабіць яе ўтульнай і цёплай. Развіваючае асяроддзе установы дашкольнай адукацыі павінна забяспечваць ўсебаковае развіццё асобы дзіцяці, гэта тая сістэма, якая забяспечвае жыццядзейнасць дзяцей і іх паўнавартаснае развіццё, фарміраванне асноў базавай культуры асобы, усебаковага развіццё псіхічных і фізічных якасцяў у адпаведнасці з патрабаваннямі вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі. Пляцоўка установы таксама з’яўляецца часткай развіваючага перыяду. Паколькі дзеці у летні перыяд праводзяць на свежым паветры шмат часу, то пытанне напаўняльнасці прадметна-развіваючага асяроддзя на летніх участках становіцца вельмі актуальным.
Уключэнне бацькоў у адзіны, сумесны з педагогамі выхаваўча-адукацыйны працэс дазваляе павысіць яго эфектыўнасць. Бацькі зацікаўлены, каб іх дзеці за лета фізічна адужэлі, адчувалі на ўчастку установы адукацыі сябе камфортна, таму варта прыцягваць бацькоў сваіх выхаванцаў да праблемы стварэння прадметна-развіваючага асяроддзя, увесну да высадкі кветак на клумбы, да развешвання на ўчастку сцяжкоў, гірлянд і іншага. Выносны матэрыял правяраецца на спраўнасць і бяспеку, мыецца штодня пасля кожнай прагулкі і складаецца ў сеткі (прасушваецца).
А вось вам і заданне: назавіце які выносны матэрыял вы карыстаецеся на прагулцы ўлетку?
Вынасны матэрыял на прагулку:
— цацкі для гульняў з пяском і вадой + непрыдатны матэрыял (баначкі, вечкі, брусочкі, упакоўкі, кавалачкі тканіны…) для абыгрывання;
— тазы з вадой, папяровы ручнік, кошык для смецця;
— матэрыялы для гульняў з ветрам (круцёлкі, султанчыкі, стужачкі і інш.)
— цацкі для сюжэтных і тэатралізаваных гульняў;
— спартыўныя атрыбуты (абручы, гарадкі, кеглі, бадмінтон, скакалкі, мячы розных памераў);
— настольна-друкаваныя гульні;
— матэрыял для працы ў (лапаткі, граблі, венік, савок, палівачка);
— матэрыял у каробцы для мастацка-творчай дзейнасці (папера, алоўкі, фарбы, каляровая папера, размалёўкі, трафарэты, пластылін, сурвэткі і інш.);
— мастацкая літаратура для чытання і разглядання на прагулцы;
— посцілкі, лёгкія шырмы.
Малайцы, вы справіліся з усімі этапамі квэста, атрымаеце апошні пазл.
Педагогі складаюць усе пазлы і чытаюць “БЯСПЕЧНАГА ЛЕТА!”
III. Вынік мерапрыемства.
На мальберце прымацавана выява манітора камп’ютара, на якім у розных месцах размешчаны значкі «Камп’ютар», і «Карзіна». У залежнасці ад аналізу і ацэнкі атрыманай інфармацыі падчас семінара-практыкума, кожнаму ўдзельніку прапануецца размясціць смайлік (пад камп’ютарам- інфармацыя карысная і патрабуе далейшага захавання і выкарыстання), альбо (пад карзінай інфармацыя часовая і выкарыстоўваецца разава). Кожны ўдзельнік аргументуе свой выбар.
А зараз паважаныя калегі я прапаную Вам устаць у круг, узяцца за рукі, закрыць вочы і ўяўна пажадаць самім сабе і адзін аднаму і нашым дзецям здароўя, поспехаў ў працы і мірнага неба.
Мы ўсе такія розныя, але мэта ў нас адна — стварыць спрыяльныя ўмовы для бяспекі жыццядзейнасці, развіцця асобы, ініцыятывы і творчых здольнасцей дзіцяці! Нягледзячы на тое, што мы не Чараўнікі, гэта падуласна нам, ПЕДАГОГАМ! Дзякуй за ўдзел.
Дадатак №1
АСАБЛІВАСЦІ АРГАНІЗАЦЫІ ЗДАРОЎЕЗБЕРАГАЛЬНАГА АДУКАЦЫЙНАГА ПРАЦЭСУ
Арганізацыя здароўезберагальнага адукацыйнага працэсу ва ўстановах адукацыі ажыццяўляецца круглы год з 1 верасня па 31 жніўня.
У час летніх канікулаў (з 1 чэрвеня па 31 жніўня) заняткі з выхаванцамі не праводзяцца. Пры гэтым у адукацыйны працэс уключаюцца мерапрыемствы фізкультурна-аздараўленчай і мастацка-эстэтычнай накіраванасці, якія праводзяцца з выхаванцамі штодня на вуліцы за выключэннем неспрыяльных метэаралагічных умоў (дождж, моцны вецер і інш.)
Мерапрыемствы фізкультурна-аздараўленчай накіраванасці ўключаюць ранішнюю гімнастыку; рухомыя гульні і фізічныя практыкаванні на першай і другой прагулках; фізкультурныя вольны час, фізкультурныя святы, дні здароўя; самастойную рухальную дзейнасць выхаванцаў. Яны накіраваны на ўзбагачэнне і назапашванне рухальнага вопыту выхаванцаў; замацаванне і ўдасканаленне асноўных відаў рухаў (хадзьба, бег, скачкі, кіданне, лоўля, кіданне, поўзанне, лажанне, раўнавага; развіццё фізічных якасцяў (сіла, шпаркасць, спрыт, гнуткасць); авалоданне тэхнікай спартыўнывых практыкаванняў (катанне на ровары, самакаце, плаванне тэніс, бадмінтон) за кошт аптымальнага і варыятыўнага прымянення прадметна-развіваючага асяроддзя, адэкватнага ўзросту і здольнасцям выхаванцаў і інш.
У змест ранішняй гімнастыкі з улікам узроставых асаблівасцяў выхаванцаў могуць быць уключаны:
комплекс агульнаразвіваючых практыкаванняў;
абыграванне сюжэту;
3-4 рухомыя гульні;
фізічныя практыкаванні з выкарыстаннем паласы перашкод, найпростых трэнажораў;
аздараўленчы бег на ўчастку (стадыёне);
элементы рытмічнай гімнастыкі, танцавальныя рухі, карагоды і інш.
Планаванне і правядзенне рухомых гульняў і фізічных практыкаванняў на першай і другой прагулках ажыццяўляецца з улікам узроставых і індывідуальных магчымасцей выхаванцаў, іх здольнасцей і патрэбнасцей. Магчыма выкарыстанне наступных варыянтаў іх правядзення:
комплекс рухомых гульняў (2—3 гульні) рознай рухомасці (малой, сярэдняй, высокай) і фізічных практыкаванняў з пэўнай накіраванасцю (у тым ліку сюжэтнай):
прафілактыка парушэнняў выправы і плоскаступнёвасці;
развіццё каардынацыйных здольнасцей;
развіццё (удасканаленне) фізічных якасцей;
удасканаленне рухальных уменняў і навыкаў (выкананне знаёмых рухаў у новых спалучэннях, з незвычайных зыходных палажэнняў, у незвычайных умовах і т. п.);
спартыўныя практыкаванні і элементы спартыўных гульняў;
гульні з элементамі спартыўнага арыентавання;
комплекс рухомых гульняў (2—3 гульні), у тым ліку беларускіх народных гульняў, рознай рухомасці і з рознымі відамі асноўных рухаў, якія развіваюць творчую актыўнасць і самастойнасць выхаванцаў, іх фізічныя, маральна-валявыя якасці, інтэлектуальныя здольнасці.
Фізкультурныя вольныя часы, фізкультурныя святы, дні здароўя як формы калектыўнага, дзейнага адпачынку, комплексна вырашаюць аздараўленчыя, адукацыйныя і выхаваўчыя задачы, спрыяюць развіццю ў выхаванцаў умення творча выкарыстоўваць рухальны вопыт ва ўмовах эмацыйных зносін з аднагодкамі.
Тэматыка мерапрыемстваў фізкультурна-аздараўленчай накіраванасці павінна адлюстроўваць спецыфіку летняга перыяду.
Самастойная рухальная дзейнасць з’яўляецца адным са структурных кампанентаў рухальнага рэжыму ва ўстанове адукацыі. Яна спрыяе развіццю дзіцем узроўня сваіх рухальных, гульнявых, камунікатыўных уменняў у найбольшай ступені. Самастойная рухальная дзейнасць узнікае па ініцыятыве дзіцяці і праходзіць пад назіраннем дарослага пры яго ўскосным кіраўніцтве. Для яе разнастайнасці ў летні перыяд неабходна стварэнне наступных умоў:
уключэнне ў распарадак дня часу на самастойную рухальную дзейнасць выхаванца (раніцай, пасля сняданку, на першай прагулцы, пасля сну, на другой прагулцы);
забеспячэнне неабходным спартыўным інвентаром (абсталяваннем) для выканання выхаванцам фізічных практыкаванняў на паветры;
прадастаўленне дастатковага месца для рухаў выхаванцаў, выканання імі фізічных практыкаванняў;
індывідуалізацыя (дыферэнцыяцыя) фізічных практыкаванняў для кожнага канкрэтнага дзіцяці, групы выхаванцаў.
Пры арганізацыі і правядзенні мерапрыемстваў фізкультурна-аздараўленчай накіраванасці павінен выконвацца індывідуальна-дыферэнцыраваны падыход з улікам:
фізічнай падрыхтаванасці выхаванцаў (развіццё рухальных уменняў і навыкаў, фізічных якасцей, рухальных здольнасцей (каардынацыйныя, хуткасна-сілавыя, сілавыя).
Так, заданні для выхаванцаў, якія маюць высокія паказчыкі фізічнай падрыхтаванасці, павінны быць накіраваны на ўдасканаленне і далейшае развіццё іх рухальных здольнасцей (выкананне знаёмых практыкаванняў у новых спалучэннях, з новага зыходнага становішча, у новых умовах і інш.
Пры выкананні выхаванцамі з нізкімі паказчыкамі фізічнай падрыхтаванасці заданняў (гульні, гульнявыя практыкаванні і інш.) неабходна акцэнтаваць увагу на тэхніку выканання дзецьмі асноўных відаў рухаў.
узроўняў рухальнай актыўнасці выхаванцаў (гіперрухомыя, маларухомыя, аптымальна рухомыя дзеці);
Для гіперрухомых выхаванцаў падбіраюцца заданні, якія патрабуюць стрыманасці, дакладнасці рухальных дзеянняў (напрыклад, розныя віды кідання, лоўлі і кіданні і інш.), якія забяспечваюць чаргаванне інтэнсіўных рухаў з меней інтэнсіўнымі. У мэтах фарміравання ў маларухомых выхаванцаў цікавасці да рухаў неабходна прыцягваць іх да ўдзелу ў спартыўных практыкаваннях, рухомых гульнях, у якіх асноўнымі рухамі з’яўляюцца бег, скачкі. Мэтазгодна і эфектыўна выкарыстанне спартыўнага інвентару, абсталявання, цацак, якія актывізуюць рухальную актыўнасць такіх дзяцей (напрыклад, мячы, скакалкі, батуты, спартыўныя трэнажоры, веласіпеды, самакаты і інш.).
станы здароўя выхаванцаў (асноўная, падрыхтоўчая, спецыяльная медыцынская групы, групы лячэбнай фізічнай культуры);
полу выхаванцаў (дзяўчынкі, хлопчыкі).
Для развіцця навыкаў здаровага ладу жыцця, развіцця ў выхаванцаў агульнай вынослівасці, хуткасных, хуткасна-сілавых і агульных каардынацыйных здольнасцей, гнуткасці, а таксама навучанню дзяцей арыентоўцы на мясцовасці і інш. у мерапрыемствы фізкультурна-аздараўленчай накіраванасці з дзецьмі ва ўзросце ад 6 да 7 гадоў уключаюць розныя формы арганізацыі пешага турызму (экскурсіі, прагулкі, пешаходныя (турысцкія) прагулкі і інш.).
Улічваючы значны пазнавальны патэнцыял экскурсій і прагулак у рамках іх правядзення неабходна таксама фарміраваць у дзяцей уяўленні аб родным краі, славутасцях роднага горада (сяла), сталіцы Рэспублікі Беларусь, раслінах і жывёлах бліжэйшага асяроддзя, прыродных сімвалах нашай краіны (хвоя, зубр, бусел, кветка васілька, лён, канюшына і інш.), выхоўваць маральныя, эмацыйна-станоўчыя адносіны да прыроды, адказнасць за стан прыроды бліжэйшага асяроддзя і інш.
Арганізацыя экскурсій (прагулак) за межы ўстановы адукацыі ажыццяўляецца ў мэтах фарміравання аб’ектыўных адносін да гістарычнага мінулага, захавання і ўмацавання адзінства нашага народа, павагі да культурна-гістарычнай і прыроднай спадчыны.
Рашэнне вышэйназваных і іншых задач будзе найбольш эфектыўным пры наведванні славутасцяў сталіцы, гарадоў Рэспублікі Беларусь, скульптурна-архітэктурных аб’ектаў, збудаванняў, запаведнікаў, паркаў, сквераў і інш.
Патрабаванні па забеспячэнні бяспекі навучэнцаў пры арганізацыі і правядзенні экскурсіі (іншых мерапрыемстваў, якія праводзяцца за тэрыторыяй установы адукацыі), наяўнасці і вядзенні адпаведнай дакументацыі вызначаны Правіламі бяспекі арганізацыі адукацыйнага працэсу пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі, Правіламі бяспекі пры арганізацыі адукацыйнага працэсу, арганізацыі выхаваўчага працэсу пры рэалізацыі адукацыйных праграм. г. № 227).
Важным сродкам умацавання здароўя выхаванцаў з’яўляецца загартоўванне пры ўмове, што яно арганічна ўключана ў комплекс розных мерапрыемстваў фізкультурна-аздараўленчай накіраванасці і ўяўляе сабой пэўную сістэму, простую ў выкананні і адпаведную індывідуальным асаблівасцям здароўя і развіцця дзяцей.
Метады загартоўвання з улікам узросту выхаванцаў неабходна ўключаць у кампаненты распарадку дня, выкарыстоўваючы натуральныя прыродныя фактары (паветра, ваду, безуважлівыя прамяні сонца):
штодзённыя аздараўленчыя прагулкі (не радзей як два разы на дзень агульнай працягласцю не менш як 3 г 20 мін — 4 гадзіны ў залежнасці ад рэжыму ўстановы адукацыі, узросту навучэнцаў);
дзённы (начны) сон пры адчыненых фортачках (пазбягаючы скразнякоў);
хадзьба басанож па траве, пяску;
фізічныя практыкаванні ў ветраным памяшканні і на паветры ў аблегчанай, не абмяжоўваючай адзежы;
мыццё на працягу дня, у тым ліку прахалоднай вадой,паласканне рота вадой пакаёвай тэмпературы пасля кожнага прыёму ежы, гульні з вадой;
індывідуальнае загартоўванне ў сям’і і інш.
Мерапрыемствы мастацка-эстэтычнай накіраванасці ўключаюць:
выяўленчую дзейнасць выхаванцаў (маляванне, лепка, аплікацыя, канструяванне, дзіцячы дызайн);
музычную дзейнасць выхаванцаў (забаўкі, святы);
азнаямленне з творамі мастацкай літаратуры і фальклору.
Пры арганізацыі выяўленчай дзейнасці выхаванцаў у летні аздараўленчы перыяд важным з’яўляецца:
разгляданне твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, якія адлюстроўваюць прыгажосць летняй прыроды;
правядзенне мастацка-дыдактычных гульняў, накіраваных на развіццё ў дзяцей уяўленняў аб форме, колеры;
эксперыментаванне з выяўленчымі, прыроднымі і дадатковымі матэрыяламі;
уключэнне ў адукацыйны працэс творчых заданняў, якія садзейнічаюць развіццю творчага ўяўлення выхаванцаў (прыдумванне новых вобразаў, падбор каляровых спалучэнняў, дапаўненне раней створаных сюжэтаў з дапамогай разнастайных матэрыялаў і тэхнік, маляванне з натуры (напрыклад, дрэў, кветак і інш.), крэйдамі на асфальце, палачкамі на пяску);
засваенне нетрадыцыйных тэхнік (манатыпія, кляксаграфія, ніткаграфія, пластылінографія (модульная, мазаічная, контурная) і інш., змешаныя тэхнікі);
лепка з гліны, пластыліну, салёнага цеста (аб’ёмныя выявы, рэльефы (дэкаратыўныя пласцінкі);
аплікацыйная дзейнасць (калектыўная і індывідуальная): стварэнне плоскасных, паўаб’ёмных выяў з розных матэрыялаў (папера, саломка, тканіна, прыродныя і дадатковыя матэрыялы і інш.), з элементамі фларыстыкі, калажы;
канструяванне тэхнічнае (з будаўнічага матэрыялу, дэталяў канструктараў, буйнагабарытных модуляў) і мастацкае (з паперы, кардону, прыроднага і дадатковага матэрыялаў і інш.);
дзіцячы дызайн: аранжыроўкі (букеты, карціны з раслін, біжутэрыя са штучнага і прыроднага матэрыялу і інш.); дызайн падарункаў да свят, дызайн адзення (праектаванне масак, галаўных убораў, касцюмаў для святаў і забаў); дэкаратыўна-прасторавы дызайн (дэкаратыўныя аб’екты для інтэр’ера групы, дэкаратыўныя пано, шматпланавыя архітэктурна-мастацкія кампазіцыі і інш.).
Важным з’яўляецца выкарыстанне прадуктыўных відаў дзейнасці для развіцця гаворкі выхаванцаў з ОПФР. У рамках мерапрыемстваў мастацка-эстэтычнай накіраванасці рэкамендуецца замацоўваць уменні расказваць аб выкананай рабоце, уступаць у дыялог з педагагічным работнікам, з аднагодкамі, узбагачаць лексічны слоўнік дзіцяці і г.д.
У летні перыяд з мэтай стварэння эмацыйнага камфорту выхаванцаў мэтазгодным з’яўляецца:
уключэнне выяўленчай дзейнасці ў дзіцячыя святы;
правядзенне конкурсаў з рознымі намінацыямі, забаў, якія ўключаюць эксперыментаванне дзяцей з выяўленчымі, прыроднымі і дадатковымі матэрыяламі, садзейнічаюць фарміраванню (развіццю) і замацаванню ўяўленняў аб відах, жанрах мастацтва, сродках мастацкай выразнасці;
арганізацыя творчых майстэрняў, займальных гульнятэк, гульняў з вадой, пяском.
У летні перыяд пры арганізацыі музычнай дзейнасці выхаванцаў важным з’яўляецца:
выкарыстанне музыкі ў розных кампанентах распарадку дня;
фонавае гучанне ўпадабаных дзецям вакальных і інструментальных твораў;
правядзенне музычна-дыдактычных гульняў, музычных віктарын і інш.;
уключэнне ў адукацыйны працэс музычных твораў, якія ўвасабляюць «летнія» вобразы (напрыклад, А. Вівальдзі, П.І. Чайкоўскага і інш.);
элементарнае музіцыраванне выхаванцаў (сола, ансамбль, аркестр);
самастойная музычная дзейнасць выхаванцаў (выкананне песень і танцаў, арганізацыя сюжэтна-ролевых гульняў з «музычнымі» сюжэтамі).
На прагулцы, экскурсіі можна арганізаваць музычныя гульні пад спевы, карагоды, музіцыраванне на самастойна вырабленых цацках-інструментах (шэйкеры з разнастайнымі напаўняльнікамі, міні-кастаньеты і барабанчыкі), з выкарыстаннем бытавых прадметаў (грабянец, вядзерца, шапаткая папера і цэлафан); музычна-творчыя гульні, якія прадугледжваюць выкарыстанне «першаэлементаў» музыкі — воплескаў, прытопаў і г.д. п., вакальныя і рухальныя імправізацыі, звязаныя з назіранымі з’явамі.
Віды музычных гульняў, якія выкарыстоўваюцца ў музычнай дзейнасці:
камунікатыўныя музычныя гульні, гульні-танцы;
музычныя гульні са спевамі, карагоды;
рухомыя музычныя гульні, змест якіх накіраваны на:
развіццё ўспрымання сродкаў музычнай выразнасці з дапамогай культуры руху;
фарміраванне асноўных рухальных уменняў і навыкаў, арыенціроўкі ў прасторы;
фарміраванне ўяўленняў аб музычнай форме, музычных жанрах, танцавальных рухах;
развіццё музычна-творчых здольнасцей;
гульні з музычнымі інструментамі;
музычныя гульні-рэлаксацыі.
У летні перыяд для стварэння эмацыйнага дабрабыту выхаванцаў мэтазгодным з’яўляецца правядзенне тэматычных забаў, свят і іншых мерапрыемстваў.
У мэтах фарміравання асноў грамадзянска-патрыятычнай культуры выхаванцаў з улікам іх узросту важна ўключаць у змест забаў, свят і іншых мерапрыемстваў матэрыял, накіраваны на выхаванне паважлівых адносін выхаванцаў да гераічнага мінулага свайго народа, каштоўнасных адносін да жыцця і міру, павагі да абаронцаў Айчыны, да памяці загінуўшых воінаў.
У рамках выканання загада Міністра адукацыі № 368 ад 25 мая 2022 г. «Аб удасканаленні работы па патрыятычным выхаванні» ва ўстановах адукацыі неабходна правесці ўрачыстыя лінейкі з абавязковым праслухоўваннем (выкананнем) Дзяржаўнага гімна Рэспублікі Беларусь, узняццем (вынасам) Дзяржаўнага флага Рэспублікі Беларусь на тэрыторыі ўстановы. Дню Незалежнасці Рэспублікі Беларусь (Дню Рэспублікі).
У рабоце з дзецьмі дашкольнага ўзросту ў летні перыяд асаблівае значэнне мае далучэнне выхаванцаў да твораў мастацкай літаратуры і фальклору.
Формы дзейнасці, у якіх прымяняецца мастацкае слова, вызначаюцца педагагічнымі работнікамі з улікам умоў установы адукацыі і яе дзейнасці ў летні перыяд.
Дадатак №2
Эксперыменты з пяском:
1. «Параўнанне мокрага і сухога пяску па вазе». Насыпаем пясок у два аднолькавыя кубачкі, спрабуем на руках вызначыць вагу пяску, каб зрабіць выснову – дакладней вагу можна вызначыць з дапамогай вагаў. На шалях узважваем кубачкі з пяском і вызначаем, што мокры пясок цяжэй сухога.
2. «З чаго складаецца пясок». З дапамогай павелічальнага шкла ўважліва разгледзім, з чаго складаецца пясок (з зярнятак-пясчынак). Як выглядаюць пясчынкі? Яны вельмі маленькія, круглыя, напаўпразрыстыя (ці белыя, жоўтыя, у залежнасці ад разнавіднасці пяску). Ці падобныя пясчынкі адна на другую? Чым падобныя і чым адрозніваюцца? Важна, каб у працэсе параўнання выхаванцы ўважліва разгледзелі пясчаныя зярняткі.
3. «Вецер». Прапанаваць дзецям высветліць, чаму пры моцным ветры няёмка гуляць з пяском. Дзеці разглядаюць нарыхтаваную «пясочніцу» (слоік з насыпаным тонкім пластом пяску). Разам з дарослым ствараюць ураган — рэзка з сілай сціскаюць слоік і высвятляюць, што адбываецца і чаму (так як пясчынкі маленькія, лёгкія, не прыліпаюць адзіна да аднай, яны не могуць утрымацца ні адна за другую, ні за зямлю пры моцнай буры паветра). Прапанаваць дзецям паразважаць, як зрабіць, каб з пяском можна было гуляць і пры моцным ветры (добра намачыць яго вадой).
4. «Зборы і тунэлі». Прапанаваць дзецям уставіць аловак у трубачку з паперы. Затым асцярожна засыпаць яе пяском так, каб канцы трубачкі выступалі на паверхню. Выцягваем аловак і бачым, што трубачка застаецца не змятай. Не мае значэння, ці была яна закапана ў вертыкальным, нахільным або гарызантальным становішчы. Дзеці робяць выснова: пясчынкі ўтвараюць засцерагальныя зборы. Растлумачыць, чаму насякомыя, якія трапілі ў пясок, выбіраюцца з-пад тоўстага пласта цэлымі і непашкоджанымі.
5. «Пясочны гадзіннік». Паказаць дзецям пясочны гадзіннік. Няхай яны прасочаць за тым, як перасыпаецца пясок. Дайце дзецям магчымасць адчуць працягласць хвіліны. Прапанаваць дзецям набраць у далоньку як мага больш пяску, сціснуць кулачок і глядзець, як бяжыць струменьчык пяску. Дзеці не павінны расціскаць свой кулачкі да таго часу, пакуль не высыплецца ўвесь пясок. Прапанаваць паразважаць над прымаўкай «Час як пясок», «Час як вада».
Гульні з вадой у басейна — любімы занятак дзяцей на прагулцы. Выйшаўшы на прагулку, дзеці заўсёды спяшаюцца да яго, гэта любімае месца, бо гуляючы з вадой, яны не толькі атрымліваюць дадатныя эмоцыі, але і праводзяць доследы, эксперыменты, пазнаючы ўласцівасці гэтай цудатворнай вадкасці
Доследы, якія праводзяцца з дзецьмі з вадой:
1. «Тоне, не тоне”. У ванначку з вадой апускаем розныя па вазе прадметы. (Выштурхвае лягчэйшыя прадметы)
2. «Падводная лодка з яйка”. У шклянцы салёная вада ў іншым прэсная, у салёнай вадзе яйка ўсплывае. (У салёнай вадзе лягчэй плаваць, таму што цела падтрымлівае не толькі вада, але і раствораныя ў ёй часцінкі солі).
3. «Кветкі лотаса”. Які робіцца кветка з паперы, пялёсткі закручваем да цэнтра, апускаем у ваду, кветкі распускаюцца. (Папера намакае, становіцца цяжэй і пялёсткі распускаюцца).
4. «Цудоўныя запалкі». Надламаць запалкі па сярэдзіне капнуць некалькі кропель вады на згібы запалак, паступова запалкі выпростваюцца, (валакна дрэва ўбіраюць вільгаць, і не могуць моцна згінацца і пачынаюць выпроствацца).
5. «Вясёлыя караблікі». Робім караблікі з паперы, арэхавай шкарлупіны, скрыначак. Затым пускаем у ваду, робячы «хвалі» і «вецер».
Гульні з паветрам. На прагулцы можна даведацца шмат цікавага і пра паветра і яго ўласцівасці:
1. «Памашу веерам». Прапануйце дзіцяці памахаць веерам каля асобы. Задайце некалькі пытанняў: Што вы адчуваеце? Падвядзіце дзяцей да вывада, што паветра не «невідзімка». Яго рух можна адчуць, абмахваючыся веярам.
2. «Злавім паветра». Дайце выхаванцу пакет і дапамажыце яму захапляльным рухам злавіць паветра і закрыць пакет. Задайце некалькі пытанняў: Якіх памераў стаў пакет? Што ў пакеце? Пацвердзіце папярэднюю вывад: паветра не «невідзімка».
3. «Пругкае паветра». Дайце дзіцяці круг для плавання і прапануйце яго накачаць. Задайце некалькі пытанняў: чым мы накачваем круг? Што насос прапускае ў круг? Чаму кола стала пругкім? Дапамажыце выхаванцу зрабіць вывад: У крузе паветра і менавіта яно робіць яго пругкім.
4. «Жывы пластылін». Наліце разам з выхаванцам 2 шклянкі вады. У першую шклянку – чыстую ваду, у другую шклянку – газіраваную. У кожную шклянку кіньце па 5 кавалачкаў пластыліну (памерам з рысавае зярнятка). Задайце дзіцяці некалькі пытанняў: Што адбываецца ў першай шклянцы? Што адбываецца ў другой шклянцы? Дапамажыце выхаванцу зрабіць вывад: у першай шклянцы звычайная вада, у ёй змяшчаецца вялікая колькасць кіслароду, і пластылін асядае на дно. У другой шклянцы вада газаваная, яна ўтрымоўвае вялікую колькасць вуглякіслага газу. Таму кавалачкі пластыліну паднімаюцца да паверхні вады, пераварочваюцца і зноў ідуць да дна, дзе іх зноў пачынаюць абляпляць бурбалкі, але ўжо ў большай колькасці. Спачатку пластылін тоне, так як ён цяжэй вады, затым бурбалкі газу абляпляюць кавалачкі (яны нагадваюць маленькія паветраныя шары) і пластылін усплывае на паверхню.
5. «Халоднае паветра». Астудзіце загадзя ў халадзільніку бутэльку і прапануеце дзіцяці надзець на рыльца паветраны шарык. Пастаўце бутэльку ў міску з гарачай вадой. Паназірайце, што адбываецца і задайце некалькі пытанняў: Што адбываецца з шарыкам? Як ён змяніўся? Дапамажыце дзіцяці зрабіць вывад: шарык павялічваецца ад таго, што газ у шарыку саграваецца паветры становіцца ў шарыку цесна. Таму ён надзімаецца. Правядзіце яшчэ адзін эксперымент: пастаўце бутэльку ў халодную ваду. Паназірайце што адбываецца. Зрабіце яшчэ адзін вывад: пры награванні газ пашыраецца, а пры астуджэнні сціскаецца.
6. «Наш памочнік». Дапамажыце дзіцяці зрабіць вывад: чым дапамагае паветра чалавеку? І ці неабходна паветра чалавеку!
7. «Жывая змейка». Прапануйце выхаванцу запаліць свечку і падзьмуць на яе, спытаеце ў дзіцяці, чаму адхіляецца полымя (уздзейнічае паток паветра). Прапануйце разгледзець змейку (круг, прарэзаны па спіралі і падвешаны на нітку), яе спіральную канструкцыю і прадэманструйце дзіцяці кручэнне змейкі над свечкай (паветра над свечкай цяплей, над ёй змейка круціцца, але не апускаецца ўніз, бо яе паднімае цяпло. Дзіця высвятляе, што паветра прымушае круціцца змейку.
8. «Рэактыўны шарык». Прапануйце дзіцяці надзьмуць паветраны шар і адпусціць яго, звернеце яго ўвагу на траекторыю і працягласць яго палёту. Дапамажыце дзіцяці зрабіць вывад, што для таго, каб шарык ляцеў даўжэй, трэба яго больш надзьмуць, т.я. паветра, вырываючыся з шарыка, прымушае яго рухацца ў супрацьлеглы бок. Раскажыце, што такі ж прынцып выкарыстоўваецца ў рэактыўных рухавіках